دانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Effects of Seed Priming on Germination Improvement and Seedling Vigor in Zygophyllum Atriplicoides under Temperature Conditions Temprature Conditions  بررسی اثر پیش تیمار بذر بر بهبود جوانهزنی و رشد گیاهچه قیچ (Zygophyllum atriplicoides)تحت تنش دما11011260710.22052/6.15.1FAشهنازرفعت پوردانشگاه زابلعلیرضاشهریاریدانشگاه زابلJournal Article20220827Temperature is an important environmental factor in plant distribution and the most important factor in determining the success or failure of seedling establishment. The aim of this study was to investigate the effects of different levels of gibberellic, salicylic and ascorbic acid on improvement of germination indices of Zygophyllum atriplicoides under temperature stress in laboratory. Factorial test in the completely randomized design with four treatments was used for data analysis. Chemical stimulators used in this study include: 3 levels of gibberellic acid (125, 250 and 500 ppm), 3 levels of salicylic acid (100, 200 and 300 mg/l), 3 levels of salicylic acid (100, 200 and 300 mg/l) and 6 levels of temperature treatment (5, 10, 15, 20, 25, 30°C). The results showed that with increasing temperature, specifications for germination (germination percentage, speed of germination, root length, shoot length, seedling length, vigor or seed) also increased. When the temperature reached 25°C, the maximum amount of chemical stimulators is obtain and decreased with increasing temperature from 25 °C. All chemical stimuli increased germination compared to the control treatment. Chemical stimuli used in 250 ppm gibberellic acid was the most effective acid concentration to modulate the negative effects of temperature stress on Z. atriplicoides and is recommended.<br /> درجه حرارت مهمترین عامل محیطی در پراکنش گیاهان میباشد و مهمترین فاکتور تعیین کننده موفقیت در استقرار یا عدم موفقیت در استقرار گیاهچه می باشد. بهمنظور بررسی تاثیر محرکهای شیمیایی بر جوانهزنی و رشد گیاهچه تحت تنش دما، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار در هر تیمار انجام شد. تیمارهای پرایمینگ عبارت بودند از: سه سطح جیبرلیک اسید (125، 250، 500 ppm)، سه سطح سالسیلیک اسید (100، 200، 300 میلیگرم بر لیتر)، سه سطح اسکوربیک اسید (100، 200، 300 میلیگرم برلیتر) و همزمان از آب مقطر بعنوان شاهد استفاده شد و تیمارهای تنش دما شامل 6 سطح درجه حرارت (5، 10، 15، 20، 25، 30 درجه سانتیگراد) بودند. نتایج نشان دادکه با افزایش دما خصوصیات جوانهزنی قیچ (درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، طول ریشهچه، طول ساقهچه، طول گیاهچه، شخص بنیه بذر) افزایش یافت و در دمای 25 درجه سانتیگراد به بیشترین مقدار خود رسید و با افزایش دما از مقدار 25 درجه سانتیگراد کاهش پیدا نمود. کلیه محرکهای شیمیایی باعث افزایش خصوصیات جوانهزنی نسبت به تیمار شاهد گردیدند و در بین محرکهای شیمیایی مورد استفاده بیشترین تاثیر را جیبرلیک اسید 250 ppm داشت که این غلظت اسید جهت تعدیل اثرگذاریهای منفی تنش دما بر گیاه قیچ پیشنهاد میگردد.https://deej.kashanu.ac.ir/article_112607_6ca66e5f221f7ebf633b3ad121e27d42.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Effects of Forestation with Eucalyptus camaldulensis Dehnh. and Amygdalus scoparia Spach.on Carbon Sequestration and Some Soil Properties (Case Study: Dashte Mazeh Forest Park, Dehdasht)تأثیر جنگلکاری با گونههای اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis Dehnh.) و بادامکوهی (Amygdalus scoparia Spach.) بر ترسیب کربن و برخی از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعۀ موردی: پارک جنگلی دشت مازۀ دهدشت)112411260810.22052/6.15.11FAزهراروانشادیدانشگاه یاسوجسهرابالوانی نژاددانشگاه یاسوجابراهیمادهمیدانشگاه یاسوجJournal Article20220827Today, climate change and global warming caused by the emission of greenhouse gases is a big challenge to the world, especially in arid and semi-arid area. Afforestation is the most effective strategy to absorb carbon dioxide in terrestrial ecosystems and reduce global warming of the earth. The purpose of this study is to evaluate the effects of planting Eucalyptus camaldulensis and Amygdalus scoparia on carbon sequestration and some soil properties in Dashte Mazeh forest park of Dehdasht, southwest of Iran. For this purpose, soil samples were taken by the systematic-random method from depths of 0-15 and 30-15 cm. After measuring the soil chemical and physical properties inclusive of clay, sand, silt, pH, electrical conductivity, phosphorus, potassium and organic carbon in the laboratory, the data were analyzed with Orthogonal Comparisons method, using statistical software SPSS 20. The results showed that the soil carbon sequestration in forested area and non-forested area was estimated to be 20.8 and 8.73 t/ha, respectively (P<0.01). In addition, the rate of carbon sequestration, soil organic carbon and potassium in the Eucalyptus stand was more than that of Amygdalus stand (P<0.05). The results have shown that soil depth had no effect on carbon sequestration and other soil properties. The results of correlation analysis showed that there were positive correlations between soil organic carbon with percentage of clay, silt and potassium and negative correlation with sand. <br /> امروزه گرمایش زمین و تغییر اقلیم ناشی از افزایش گازهای گلخانهای بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای عصر حاضر بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک بهشمار میرود. جنگلکاری مؤثرترین راهکار برای جذب دیاکسیدکربن در بومسازگان خشکی و کاهش گرمایش زمین است. هدف از انجام این تحقیق، بررسی اثرات جنگلکاری با گونههای اکالیپتوس و بادامکوهی روی ترسیب کربن و برخی از خصوصیات خاک در پارک جنگلی دشت مازۀ دهدشت در جنوب غربی ایران است. بههمین منظور نمونهبرداری از خاک منطقه، با استفاده از روش منظمـ تصادفی از اعماق 0ـ۱۵ و 15ـ۳۰ سانتیمتری انجام و پس از اندازهگیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک شامل درصد رس، شن، سیلت، اسیدیته (pH)، هدایت الکتریکی، فسفر، پتاسیم و کربن آلی در آزمایشگاه، دادهها از روش آزمون مقایسات میانگین متعامد، با استفاده از نرمافزار SPSS نسخۀ 20 آنالیز شدند. نتایج نشان داد که مقدار ترسیب کربن خاک در منطقه جنگلکاری شده و شاهد بهترتیب برابر 8/20 و 7/8 تن در هکتار بوده است (p<0.01). همچنین، مقدار ترسیب کربن، کربن آلی و پتاسیم خاک در تودۀ اکالیپتوس بیشتر از تودۀ بادامکوهی بود (p<0.05). نتایج نشان داد عمق خاک تأثیری روی ترسیب کربن و سایر صفات خاک نداشت. نتایج تجزیۀ همبستگی نیز نشان داد که بین درصد کربن آلی خاک با صفات رس، سیلت و پتاسیم همبستگی مثبت معنیدار و با شن رابطۀ منفی معنیدار وجود داشت.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112608_a576cf7e7fa95a24b54403e1ab74c1ff.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Cytogenetic analysis of Smirnovia iranica Sabeti in different habitats: A case study of sand dunes in Kashan, Iranبررسی سیتوژنتیکی گیاه دمگاوی (Smirnovia iranica Sabeti) در رویشگاههای مختلف (مطالعۀ موردی: ماسهزارهای کاشان)253411260910.22052/6.15.25FAمنصورهقوامدانشگاه کاشانحسیناذرنیونددانشگاه تهرانمجمدرضانقویدانشگاه تهرانعلیطویلیدانشگاه تهرانJournal Article20220827Sand dunes in central Iranian habitats contain endemic shrub species and adapted shrubs of the family Fabaceae, known as Smirnovia iranica Sabeti. Not only are these very important for forage production and soil conservation, they also help create beautiful landscapes. They also possess medicinal value. This cytogenetic study was carried out on four sites in the sand dunes of Kashan within a distance of 30 km. From each habitat, a plant was selected, and the seeds harvested. Seeds and root samples were prepared for examination with high-resolution photos to view the mitotic metaphase chromosomes and measure the karyotype parameters, using Micromeasure 3.3 software. The results showed that this plant is diploid (16 = x2 = n2). The largest chromosome was Chromosome 1 of Camp 1 site (15.6 μ) and the smallest was Chromosome 12 of Camp 2 site (12.2 μ).<br /> ماسهزارهای مناطق مرکزی ایران، رویشگاه یکی از گونههای درختچهای ارزشمند بومی و سازگار از خانوادۀ Fabaceae به نام دمگاوی (Smirnovia iranica Sabeti) است که از نظر تولید علوفه و حفاظت خاک و ایجاد چشمانداز زیبا و ارزش دارویی، بسیار حائز اهمیت است. برای بررسی سیتوژنتیکی، در ماسهزارهای کاشان، چهار رویشگاه مطالعاتی به فاصلۀ 30 کیلومتر از هم انتخاب شد. از هر رویشگاه، یک پایۀ گیاهی انتخاب گردید و بذور جمعآوری شدند. بهمنظور مشاهدۀ کروموزومهای متافازی میتوز، مراحل کشت بذور و تهیۀ نمونۀ ریشه انجام و عکسهای تهیهشده با وضوح بسیار، برای اندازهگیری پارامترهای کاریوتیپی با استفاده از نرمافزار Micromesure 3.3 انتخاب شدند. نتایج نشان داد این گیاه دیپلوئید (16=x2=n2) است. بزرگترین کروموزوم، کروموزم شمارۀ 1 رویشگاه کمپ 1 (15/6 میکرون) و کوچکترین آنها کروموزوم شمارۀ 12 متعلق به رویشگاه کمپ 2 (12/2 میکرون) بود.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112609_c5404a4e419283e9193f64f1ea5465eb.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Application of TOPSIS algorithm in order to identify the most suitable plant species to form Nebkhas for stabilizing sand particles (Case study: Samad-Abad, Sarakhs, Iran)مقایسۀ نبکاهای گونههای گیاهی خارشتر، اسپند و سبد پاکوتاه برای تثبیت ماسههای روان با استفاده از الگوریتم TOPSIS (مطالعۀ موردی: منطقۀ صمدآباد شهرستان سرخس)354811261010.22052/6.15.35FAمحمدجوادیوسفیدانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهدعلیرضاراشکیدانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهدمحمدفرزامدانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهدمحمدتقیکاشکیمرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی خراسان رضویJournal Article20220827Environmental crisis and the consequent loss of natural resources are the main reasons which force managers to pursue methods to manage risks and solve environmental tensions. This study was conducted in Samad-Abad as a center of wind erosion located in the southern part of Sarakhs region, Islamic Republic of Iran, near the Turkmenistan border and the Tajan River. Following field investigations and satellite imagery analysis, the study area was determined. Using 6 transects (3 upwind and 3 leeward), each 100 m long, we measured nebkhas’ morphometric characteristics (including height, length & volume) and plant characteristics (including height, perimeter & volume). Fourteen nebkhas were analyzed for each species (Stipagrostis, Alhagi and Peganum). In a comparative analysis of nebkhas associated with Stipagrostis, Peganum and Alhagi using TOPSIS model, the final weight was calculated as 0.434, 0.521 and 0.055 for Alhagi, Peganum and Stipagrostis, respectively. Therefore, as clearly explained by the TOPSIS model, Peganum is revealed to be the most suitable plant species for stabilizing moving particles in the region followed by Alhagi and Stipagrostis. Regarding nebkhas’ morphometric characteristics and plant morphological features as the input criteria for AHP model, the results showed Peganum to be the most suitable species for stabilizing moving sands followed by Alhagi and Stipagrostis. Stipagrostis nebkhas, with an average weight of 0.073, showed the least efficiency and desirability. Therefore, it was concluded that the observed result was due to this species’ undesirable morphological traits compared with the two others species in the study. Consequently, developing the landscape cover by this species is not advised.<br /> نبکاها گروهی از اشکال ناهمواری ترسیبی هستند که بر اثر تجمع رسوبات بادی در اطراف گیاهان شکل میگیرند و ایجاد و توسعۀ آنها متأثر از عوامل گوناگونی است. توسعۀ چشمانداز نبکا میتواند بهعنوان عاملی بهمنظور حفظ هماهنگی بین نیروهای عملکنندۀ زیستمحیطی و کاهش آثار تخریبی ماسههای روان بر سیستمهای انسانی عمل کند. در این راستا شناسایی سازگارترین گونۀ گیاهی نبکا از اهمیت بسیاری برخوردار است. هدف از این پژوهش، ارزیابی مقایسهای نبکاهای منطقۀ صمدآباد شهرستان سرخس با استفاده از الگوریتم TOPSIS و معرفی مناسبترین گونۀ گیاهی نبکا برای تثبیت ماسههای روان از طریق تحلیل مؤلفههای مورفومتری آن است. به این منظور، ابتدا مهمترین مشخصههای مورفومتری 120 نبکا نظیر ارتفاع نبکا، طول نبکا، حجم نبکا، ارتفاع گیاه، محیط گیاه، طول گیاه و حجم گیاه، از گونههای سبد پاکوتاه، اسپند و خارشتر با روش استفاده از ترانسکت اندازهگیری شد. سپس با ارزیابی مقایسهای آنها ا TOPSISز طریق الگوریتم، مبادرت به اولویتبندی نبکاهای مطالعاتی شد. نتایج نشان میدهد که نبکای گونۀ اسپند با وزن 0 بیشترین ارجحیت و بهرهوری را برای تثبیت ماسههای روان دارد. نبکای گونۀ خارشتر نیز با وزن 0/566 نسبتبه نبکای گونۀ سبد پاکوتاه از ارجحیت بیشتری برخوردار است. در مقابل نبکای سبد پاکوتاه با وزن 0/073 کمترین ارجحیت و بهرهوری را داشت که نتیجۀ حاصلشده بهدلیل ویژگیهای نامطلوب ریختشناسی این گونه در مقایسه با دو گونۀ موردبررسی دیگر است و توسعۀ چشمانداز آنها در منطقۀ موردمطالعه به هیچ عنوان پیشنهاد نمیشود. نتایج این پژوهش در مدیریت سیستمی مناطق بیابانی و طرح های تثبیت ماسه های متحرک شهرستان سرخس ارزنده خواهد بود.<br /><br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112610_6c8cec8e9febf21d3f2749986b3b4772.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Mapping of possible maximum wind speed at different return periods in the central part of Iranپهنهبندی سرعت وزش باد بیشینۀ احتمالی در دورۀ بازگشتهای مختلف در بخشی از مرکز ایران495811261110.22052/6.15.49FAمحمد رضااختصاصیدانشگاه یزدعلی محمدقائمی نیادانشگاه یزدJournal Article20220827Wind is one of the important natural phenomena in arid and semi-arid ecosystems of the world. Although several studies have been conducted using the wind speed and direction to provide wind rose in each area, only a few of them investigated the possibility of wind speed at different return periods. Analysis of the maximum wind speed at different return periods, in a variety of projects such as the construction of high-rise buildings, windbreaks, billboards along highways and all structures that are expose to wind, will be used to calculate risk-taking. In this study, using data from maximum wind speed of 22 synoptic stations in Iran in the centrality of Yazd province and by using the P10 software, maximum wind speed were estimated in the return periods of 2, 5, 10, 25, 50 and 100 years. By examining the Normal, Lognormal, Pearson, Log Pearson and Gamble statistical distributions, it was found that the Gamble distribution in 56% of stations have the lowest standard error and so it is more efficient. Then, with the method of ordinary kriging interpolation on Surfer 13.4 software, maps of wind speed at different return periods were prepared. The results revealed that the strongest possible winds in 100 years return period belong to Eghlid (59.9 m/s), Sirjan (47.3 m/s), Shahreza (43.1 m/s), Kabootarabad (42.8 m/s) and Natanz (41.6 m/s) stations. On the other hand, wind speed at different return periods in the west areas of the region has more intensity and the main reason can be described by synoptic conditions and local topographic corridors. Also relations governing the temporal distribution of wind speed, indicated logarithmic relationship between speed and different return periods.<br /> باد یکی از پدیدههای طبیعی با اهمیت در اکوسیستمهای مناطق خشک و نیمهخشک جهان است. گرچه پژوهشهای زیادی در موردبررسی سرعت و جهت وزش باد هر منطقه با استفاده از ترسیم گلباد انجام شده است، تعداد کمی از آنها به بررسی احتمال وقوع باد در دورۀ بازگشتهای مختلف پرداختهاند. تحلیل وقوع سرعت باد بیشینه در دورۀ بازگشتهای مختلف، در انواع پروژههای عمرانی مانند احداث ساختمانهای بلندمرتبه، بادشکن، تابلوهای تبلیغاتی در کنار بزرگراهها و تمامی سازههای در معرض وزش باد برای محاسبۀ ریسک محتمل قابل استفاده خواهد بود. در این تحقیق، ابتدا با استفاده از دادههای سرعت بیشینۀ باد 22 ایستگاه سینوپتیک در کشور ایران به مرکزیت استان یزد و با استفاده از نرمافزار P10، بیشینۀ سرعت باد در دورۀ بازگشتهای 2، 5، 10، 25 ،50 ،100 ساله برآورد شد. با بررسی توزیعهای آماری نرمال، لوگ نرمال، پیرسون، لوگ پیرسون و گمبل مشخص شد که توزیع گمبل در 56% ایستگاهها دارای کمترین خطای استاندارد و ازاینرو دارای کارآمدی بیشتری است. سپس با روش کریجینگ معمولی و درونیابی در محیط نرمافزاری Surfer 13.4 نقشههای همسرعت باد در دورۀ بازگشتهای مختلف تهیه شد. نتایج بهدستآمده نشان داد که شدیدترین بادهای محتمل در دورۀ بازگشت 100 ساله متعلق به ایستگاههای اقلید (m/s 9/59)، سیرجان (m/s 3/47)، شهرضا (m/s 1/43)، کبوترآباد (m/s 8/42) و نطنز (m/s 6/41) است. از سوی دیگر، سرعت باد در دورۀ بازگشتهای مختلف در نواحی غرب منطقه دارای شدت بیشتری است که دلیل اصلی را میتوان شرایط سینوپتیکی و راهگذرهای توپوگرافی محلی برشمرد. همچنین روابط حاکم بر توزیع زمانی سرعت باد، رابطۀ لگاریتمی را بین سرعت و دورۀ بازگشتهای مختلف نشان داد.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112611_8befe604abbca5f77ec48394a4d39be5.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Risk Assessment and Mapping of Desertification in Bostaq Plain, Southern Khorasan with Emphasis on the Key Criteria of Soil and Waterارزیابی و پهنهبندی خطر بیابانزایی دشت بسطاق خراسان جنوبی با تأکید بر معیارهای کلیدی آب و خاک597211261210.22052/6.15.59FAعاطفهفتاحیکامرانکریمیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانبیژنآزاددانشگاه شیرازنگارعینیدانشگاه ایلامحریرسهرابیدانشگاه سمنانJournal Article20220827Today, degradation of soil and water resources are the most important factors of desertification in arid and semi-arid areas as a result of mismanagement and improper human behavior. Enforcement measures in relation to desertification control have to be based on knowledge of the current state of desertification risk and its severity. In the present study, to evaluate the risk and severity of desertification in Bostaq Plain in Southern Khorasan Province, two key criteria of water and soil were used in the IMDPA model, each having four indices. To this end, indices were scored and then averaged (geometric mean) to form the final desertification map in Arc GIS 10.2. Results of the study showed that in terms of water criteria, electric conductivity (EC) with geometric mean of 3.33 and in terms of soil, surface stone cover with mean of 2.69 were the critical desertification indices in the region. Total desertification status could be further divided into two classes of 96.29% (22111.74 ha) as medium and 3.7% (849.63 ha) as severe. Generally, Bostaq Plain with geometric mean of 2.13 was in the medium desertification class and is due to protection and development of desertification management strategies which can reduce the effects of desertification and should be implemented in managerial practices in the Bostaq plain.<br /> امروزه تخریب منابع آب و خاک از فاکتورهای مهم بیابانزایی در مناطق خشک و نیمهخشک است که بر اثر عدم مدیریت و اقدامات ناشایست انسان صورت میگیرد. اقدامات اجرایی درخصوص کنترل بیابانزایی، باید متکی بر شناخت وضعیت فعلی خطر بیابانی شدن و شدت آن باشد. در پژوهش حاضر بهمنظور ارزیابی و پهنهبندی شدت خطر بیابانزایی دشت بسطاق در خراسان جنوبی، از دو معیار کلیدی آب و خاک در قالب مدل IMDPA بهره گرفته شد. بدین منظور، شاخصهای این دو معیار امتیازدهی شد، معیارها از میانگین هندسی شاخصها و نقشۀ بیابانزایی کل نیز از میانگین هندسی دو معیار در نرمافزار Arc GIS 10.2 بهدست آمد. نتایج حاصل از این ارزیابی نشان داد که از نظر معیار آب، شاخص هدایت الکتریکی با متوسط هندسی 3/33 و از نظر معیار خاک، شاخص سنگریزۀ سطحی با میانگین هندسی 2/96 مهمترین شاخصها در افزایش بیابانزایی منطقه هستند. همچنین نتایج پهنه بندی بیابانزایی کل نیز نشان داد که 29/96 درصد از منطقه ( 74/22111 هکتار) در کلاس متوسط خطر بیابانزایی و 3/7 درصد از منطقه ( 849/63 هکتار) در کلاس خطر بیابانزایی شدید قرار دارد. بهطور کلی، دشت بسطاق با میانگین ارزش هندسی بیابانزایی 2/13 در کلاس خطر متوسط بیابانزایی قرار دارد که برای جلوگیری از توسعۀ بیابانزایی در این منطقه و کاهش اثرات مخرب آن، باید اقدامات مدیریتی مناسبی در دشت بسطاق اجرا شود.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112612_8a33fc5cdf51a037669075bf2964ccbc.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827: ELECTRE models, Nuclear waste, Pol Salt Dome, Angouran Salt Dome, Gachin Salt Dome.اولویتبندی گنبدهای نمکی جنوب غرب هرمزگان برای دفن پسماندهای اتمی با تأکید بر حفاظت از حوزۀ آبخیز738611261310.22052/6.15.73FAرسولمهدویدانشگاه هرمزگانزینببلوچ اکبریدانشگاه هرمزگانمحمدپوستیدانشگاه هرمزگانحمیدغلامیدانشگاه هرمزگانJournal Article20220827Recently, scientists are concerned about nuclear waste landfill sites. Because salt pans, salt marsh and salt domes are non-porous environment, with no stubble thickness of salt and the plant communities, less humans and animals can be found around them, so it can be used as a nuclear waste landfill. In this study, 24 environmental criteria are investigated with emphasis on hydrology, watershed management, geological structure and socio-economic situations that included: slope, drainage density, maximum instantaneous discharge, drainage class and other parameters. Then, the criteria were evaluated using questionnaire and consultation with experts. The lowest and the most important criteria were related to maximum instantaneous discharge and distance from residential areas with 0.031 and 0.052 value, respectively. In ELECTRE model, all options were evaluated by non-ranking relations and in this way, non-effective options were eliminated. At first, by calculating numerical values, all criteria were given in the form of a matrix, which is called decision matrix. Then data of the decision matrix values which are non-scaled and criteria values were entered in the matrix. Thereafter, the effective coordinated and uncoordinated matrixes and consistent matrixes were obtained and finally, final matrix is formed. According to ELECTRE model results, it could be possible to prioritize three salt domes of southwestern Hormozgan for burying nuclear waste. Gachin salt dome, with most indices (1), as the most suitable option and Angouran salt dome, a numerical index (0) and Pol salt dome, with an index number (-1), ranked second and third, respectivelyدر حال حاضر، یکی از نگرانیهای محققان، دفن پسماندهای اتمی است. ازآنجاکه نمکزارها و ازجمله گنبدهای نمکی، محیط تاحدی نامتخلخل، ناتراوا و ضخامت نسبتاً مناسب تشکیلات نمکی بوده و هچنین جوامع گیاهی، جانوری و انسانی کمتری را در اطراف آن میتوان یافت؛ بنابراین میتواند بهعنوان محل مناسب برای ذخیرۀ پسماندهای اتمی مطرح باشد. در این پژوهش، 24 معیار محیطی با تأکید بر سه معیار اصلی، هیدرولوژی، آبخیزداری، زمینشناسی و اقتصادیاجتماعی شامل شیب، تراکم آبراههای، دبی حداکثر لحظهای، کلاس آبراهه و معیارهای دیگر در نظر گرفته شد. سپس با استفاده از پرسشنامه و نظرسنجی از متخصصان و کارشناسان مجرب، معیارهای مورد اشاره وزندهی شد. کمترین و بیشترین وزن معیارها بهترتیب مربوط به دبی حداکثر لحظهای با عدد 0/031 و فاصله از مناطق مسکونی با عدد 0/052 بهدست آمد. در روش ELECTRE همۀ گزینهها با استفاده از مقایسات غیررتبهای موردارزیابی قرار گرفته و بدین طریق گزینههای غیر مؤثر حذف شد. ابتدا با محاسبۀ مقادیر رقومی، همۀ معیارها در غالب ماتریس تصمیمگیری آورده شد. سپس دادههای ماتریس تصمیمگیری، بیمقیاس و اوزان معیارهای موردنظر، در ماتریس مذکور وارد شد. سپس ماتریس توافق و مخالف تشکیل گردید و درنهایت منجر به ماتریس تسلط نهایی شد. نتایج عددی بهدستآمده از مدل ELECTRE نشان داد که میتوان سه گنبد نمکی جنوب غرب استان هرمزگان را از لحاظ داشتن شرایط مناسب برای دفن پسماندهای اتمی، الویتبندی کرد. گنبد نمکی گچین با بیشترین مقدار عددی شاخص (1)، بهعنوان مناسبترین گزینه انتخاب و گنبد نمکی انگوران، با شاخص عددی (0) و گنبد نمکی پل، با شاخص عددی (1-)، بهترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند. <br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112613_a3c33c6aa38aabbbad901e4c637d9e77.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Drought Risk Assessment and Zoning Using The Standardized Precipitation Index (SPI) (Case Study: Karkheh Basin)ارزیابی و پهنهبندی ریسک خشکسالی با استفاده از شاخص بارش استاندارد (SPI) (مطالعۀ موردی حوضۀ کرخه)8710011261410.22052/6.15.87FAمحمدهادینظری فرگروه مهندسی آبیاری و زهکشی پردیس ابوریحان دانشگاه تهرانامیرسالاریدانشگاه تربت حیدریهJournal Article20220827Drought monitoring is one of the key factors in drought risk management and the use of drought indices such as the standardized precipitation index (SPI) is a useful tool in this regard. The aim of this study is to evaluate and zone drought risk in different years and return periods in Karkheh basin. For this purpose, Standardized Precipitation Index (SPI) as a selected index was used to assess drought in 33 stations inside and outside the basin in five timescales. The results showed that the lowest values of SPI, the most severe drought continuity of the large and the longest continuity were related to Govar stations of Kermanshah province, Biderood station of Khoozestan province and Jokar station in Hamadan province, respectively. Extensive drought risk maps for different return periods showed that in return period of 5 years, northern (Bavane station of Kurdistan province), northeast (Hamadan station) and northwest (Kermanshah) areas were more at risk of drought. This condition for a return period of 10 years was mostly related to northern (Bavane station of Kurdistan province), northwest (Kermanshah) and central areas. Drought risk for 20-year return period affected the northern (Bavane station of Kurdistan province) and Northwest (Kermanshah) areas more, while for 50-year return period, in addition to northern (Bavane station of Kurdistan province) and northwest (Kermanshah), it also affected the northeast (Hamadan station). The overall result showed that the periphery areas, especially areas of northwest, north, northeast and some parts of eastern and southeastern areas are the most susceptible areas affected by drought and with increase in the return period, the severity of drought risk can be reduced.<br /> پایش خشکسالی یکی از عوامل مهم و کلیدی در مدیریت ریسک خشکسالی است و کاربرد نمایههای خشکسالی ازجمله شاخص بارش استاندارد (SPI) ابزار مفیدی در این راستا میباشند. هدف این تحقیق، ارزیابی و پهنهبندی ریسک خشکسالیها در سالها و دورۀ بازگشتهای مختلف در حوضۀ کرخه است. به این منظور شاخص بارش استاندارد (SPI) بهعنوان شاخص منتخب برای بررسی خشکسالیها در 33 ایستگاه داخل و خارج حوضه در پنج مقیاس زمانی مورداستفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که کمترین مقدار SPI مربوط به ایستگاه گوار کرمانشاه، شدیدترین تداوم از نظر بزرگی خشکسالیها متعلق به ایستگاه بیدرود خوزستان و طولانیترین تداوم مربوط به ایستگاه جوکار همدان بوده است. نقشههای گسترۀ ریسک خشکسالی برای دورۀ بازگشتهای متفاوت نشان داد که در دورۀ بازگشت پنجساله، نواحی شمال (ایستگاه بوانه استان کردستان)، شمال شرقی (استان همدان) و شمال غربی (استان کرمانشاه) حوضه از نظر خطر ریسک خشکسالی مستعدترند. این وضعیت برای دورۀ بازگشت دهساله بیشتر شامل نواحی شمالی (ایستگاه بوانه استان کردستان)، شمال غربی (استان کرمانشاه) و مرکزی (شمال استان خوزستان) حوضه میشود. استعداد خطر خشکسالی برای دورۀ بازگشت بیستساله، بیشتر نواحی شمالی (ایستگاه بوانه استان کردستان) و شمال غربی (استان کرمانشاه) را تحت تأثیر قرار داده است، درحالیکه برای دورۀ بازگشت پنجاهساله، علاوهبر نواحی شمالی (ایستگاه بوانه استان کردستان) و شمال غربی (استان کرمانشاه)، نواحی شمال شرقی (استان همدان) نیز در معرض خطر خشکسالی قرار گرفته است. نتیجۀ کلی نشان میدهد که نواحی پیرامونی حوضه، مخصوصاً نواحی شمال غربی، شمالی، شمال شرقی و بخشهای کمی از نواحی شرقی و جنوب شرقی، مستعدترین مناطق تحت تأثیر خشکسالی هستند و با افزایش دورههای بازگشت، از میزان شدت ریسک خشکسالی کاسته میشود.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112614_cef3ef50f857d597da19d2d02214065b.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Spatial and Temporal Analysis of Meteorological and Groundwater Droughts (Case Study: Northern Mahyar Plain of Esfahan)تحلیل زمانیمکانی خشکسالیهای هواشناسی و آب زیرزمینی (مطالعۀ موردی: دشت مهیار شمالی اصفهان)10111411261510.22052/6.15.101FAالهامداودیدانشکاه کاشانهدیقاسمیهدانشکاه کاشانمهدیسلیمانی مطلقدانشگاه کاشانمحسنمعینزادهدانشگاه کاشانJournal Article20220827Monitoring of Meteorological and groundwater droughts and determining of the lag time between these two types of droughts in spatial various locations can help in consumption management and protection of the groundwater resources. In this study, spatial and temporal changes of droughts were analyzed using the Standard Precipitation and Groundwater Resource Indices (SPI & GRI) in the northern Mahyar plain located in Esfahan province. The results showed that groundwater drought in most areas of the aquifer have occurred with a longer lag time (48 months). This is due to increase of groundwater depth and probably due to decrease permeability and blocking pores of the alluvium formations as a result of high number of exploitation wells and heavy withdrawal of groundwater resources in the area. In the western part of the aquifer, particularly around the Ajrakh piezometer, there were high correlations between meteorological and groundwater droughts in lag time of 24 months with R2 value of 0.62. In this part of the aquifer, the factors that make relatively fast response of groundwater level to precipitation fluctuations were the high permeability coefficient, input flows from the adjacent aquifer, lateral recharge caused by permeable limestone formations close to the plain, keeping of aquifer effective porosity and control of subsidence phenomenon due to transferred water from Mahyar channel. Also, the results of spatial mapping of meteorological and groundwater droughts showed increase in the amount of lag time between meteorological and groundwater droughts and expansion of drought severity in most parts of the aquifer over time.<br /> پایش خشکسالی هواشناسی و آب زیرزمینی و تعیین میزان تأخیر بین این دو نوع خشکسالی در بخشهای مختلف مکانیِ یک منطقه میتواند کمک شایانی به مدیریت مصرف و صرفهجویی منابع آب زیرزمینی نماید. در این پژوهش، تغییرات زمانی و مکانی خشکسالیها با استفاده از دو شاخص بارش استاندارد و آب زیرزمینی در منطقۀ مهیار شمالی استان اصفهان، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که خشکسالی آب زیرزمینی در بیشتر بخشهای آبخوان بهعلت افزایش عمق آب زیرزمینی و احتمالاً بهدلیل کاهش سرعت نفوذپذیری و بستهشدن منافذ آبرفت ناشی از تعدد چاههای بهرهبرداری و برداشت زیاد منابع آب زیرزمینی با تأخیر زمانی بالا (48 ماه) صورت میگیرد. در بخش غربی آبخوان، بهویژه در حوالی چاه پیزومتری آجرکاخ، بیشترین همبستگی بین خشکسالیهای هواشناسی و آب زیرزمینی در تأخیر زمانی 24 ماه، بهترتیب با R2 برابر با 62/0 صورت میگیرد. ضریب نفوذپذیری بالا، جریان ورودی از آبخوان مجاور، تغذیۀ جانبی ناشی از سازندهای نفوذپذیر آهکی نزدیک به دشت، حفظ تخلخل مؤثر آبخوان و کنترل پدیدۀ نشست بهعلت تجمع آب انتقالیافته از کانال مهیار در حوالی این چاهها، از دلایل پاسخ نسبتاً سریع سطح آب زیرزمینی نسبت به نوسانات بارش در این مناطق است. همچنین نتایج پهنهبندی مکانی خشکسالیهای هواشناسی و آب زیرزمینی، مبین افزایش میزان زمان تأخیر بین خشکسالی هواشناسی و آب زیرزمینی و گسترش شدت خشکسالی در بیشتر بخشهای آبخوان با گذشت زمان استhttps://deej.kashanu.ac.ir/article_112615_f28c75c4bc3065e2ff970700ca6c6668.pdfدانشگاه کاشانمهندسی اکوسیستم بیابان2538-633661520220827Comparison of Potential Evapotranspiration Estimation Methods in Stream flow Modelling Using SWAT in Taleghan Watershedمقایسۀ روشهای مختلف برآورد تبخیر و تعرق پتانسیل در مدلسازی جریان رودخانه با استفاده از مدل SWAT در حوزۀ آبخیز طالقان11512511261610.22052/6.15.115FAعطاالهکاویاندانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریمرضیهبهرامیدانشگاه گرگانحامدروحانیدانشگاه گنبد کاووسJournal Article20220827Evapotranspiration process is a key element in hydrological simulation of water supply, rainfall-runoff models, infiltration calculations and drought prediction models. Recently, several equations were used for estimating annual, monthly and daily evapotranspiration in the world. In this study, the potential evapotranspiration of Taleghan watershed was estimated by three methods in the SWAT model including Priestley Taylor, Penman-Montieth and Hargreaves methods. The influence of applying these methods were evaluated on simulated streamflow of the Taleghan watershed in the calibration (1998 - 2003) and validation (2003 - 2005) periods, using determination coefficient (R2), root mean square error (RMSE), Nash–Sutcliffe performance coefficient (NS) and skew index (PBIAS). Results revealed that the maximum and minimum values of simulated evapotranspiration and consequently, simulated runoff were related to the Hargreaves and Priestley Taylor methods, respectively. Moreover, investigation of statistic coefficients showed that there is no much difference among the three methods. Results of ANOVA also confirmed that there was no statistically significant difference at the 99% level among the simulated mean monthly flow using the three methods. In conclusion, the Hargreaves method provided better results than the two other methods during calibration and validation periods.فرایند تبخیر و تعرق یک عنصر کلیدی در شبیهسازی هیدرولوژیکی تأمین آب، مدلهای بارشـ رواناب، محاسبات نفوذ و مدلهای پیشبینی خشکسالی است. اخیراً معادلات بسیاری برای برآورد تبخیر و تعرق سالانه، ماهانه و روزانه در جهان بهکار برده میشود. در این مطالعه، تبخیر وتعرق پتانسیل حوضۀ آبخیز طالقان توسط سه روش پریستلیـ تیلور، پنمنـ مانتیث و هارگریوز موجود در مدل SWAT تخمین زده شد. سپس تأثیر بهکارگیری هریک از این روشها بر شبیهسازی هیدرولوژیکی جریان خروجی حوزۀ آبخیز طالقان در دو دورۀ واسنجی (2003ـ۱۹۹۸) و اعتبارسنجی (2003ـ2005) با استفاده از آمارههای ضریب تبیین (R2)، ریشۀ میانگین مربعات خطا (RMSE)، ضریب کارایی نشـ ساتکلایف (NS) و شاخص اریبی (PBIAS) موردارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که حداکثر و حداقل مقادیر شبیهسازیشدۀ تبخیر و تعرق و درنتیجه، حداکثر و حداقل مقادیر دبی شبیهسازیشده بهترتیب مربوط به روش هارگریوز و روش پریستلیـتیلور بوده است. همچنین بررسی ضرایب ارزیابی نشان داد تفاوت چندانی بین سه روش وجود ندارد. نتیجۀ آنالیز واریانس یکطرفه نیز مؤید عدم اختلاف معنیدار در سطح اعتماد 99 درصد در میانگین دبی ماهانه بین سه روش مذکور است. سایر نتایج نشان داد در دورۀ اعتبارسنجی روش پنمنـ مانتیث نتایج بهتری را نسبتبه دو روش دیگر ارائه کرده است.<br /> https://deej.kashanu.ac.ir/article_112616_d6e8e98874125b0f1f8c1cc3f572bcf4.pdf