دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Diversity of the pigment, proline, soluble sugar and ion content of three populations of Haloxylon ammodendron بررسی تنوع رنگدانه‌ای، پرولین، قندهای محلول و محتوای یونی در سه جمعیت سیاه‌تاغ (Haloxylon ammodendron) 1 10 112598 10.22052/6.14.1 FA فاطمه فلاحی فر دانشگاه یزد اصغر مصلح ارانی دانشگاه یزد آفاق تابنده دانشگاه یزد حسن دشتی دانشگاه یزد Journal Article 2022 08 27 This study investigated the variation in the pigment, proline, soluble sugar and ion content of three populations of Haloxylon ammodendron in Yazd province. This was carried out using one-year old plants of the same size from each population. Sampling occurred in a factorial experiment conducted using a randomized complete design with five replicates. The results showed that chlorophyll a and total chlorophyll in the green population were significantly greater than in the other populations. The highest and lowest amounts of chlorophyll a were 3.27 and 0.10 mgg-1fw for the green and pink populations, respectively. In contrast to chlorophyll a, the amount of carotenoid in the red population was significantly greater than in the green population at over three times the green value. The amounts of anthocyanin, phenoles and flavonoids in the pink population were significantly greater than in the other populations. The amount of soluble sugar in the pink and red populations were significantly greater than in the green one. It appears that the high amounts of the pigment in the red and pink populations increases their antioxidant abilities. در این تحقیق، تنوع رنگدانه‌ای، پرولین، قندهای محلول و محتوای یونی در سه جمعیت سیاه‌تاغ در استان یزد مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، نهال‌های یک‌ساله و هم‌اندازه از این جمعیت‌ها تهیه شد. نمونه‌برداری در قالب طرح کاملاً تصادفی در 5 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که مقدار کلروفیل a و کلروفیل کل در جمعیت سبزرنگ، به‌‌طور معنی‌داری بیشتر از دو جمعیت دیگر بود. بیشترین مقدار کلروفیل a به مقدار 3/27mg/gfw  در جمعیت سبزرنگ و کمترین آن به مقدار 0/1mg/gfw در جمعیت صورتی مشاهده شد. برخلاف کلروفیل، مقدار کاروتنوئیدها در جمعیت قرمزرنگ به‌طور معنی‌داری بیشتر از جمعیت سبزرنگ بود، به‌طوری‌که مقدار آن سه برابر جمعیت سبزرنگ اندازه‌گیری شد. مقدار آنتوسیانین‌ها، ترکیبات فنولی و فلاونوئید‌ها در جمعیت صورتی، به‌طور معنی‌داری بیشتر از دو جمعیت دیگر بود. بیشترین مقدار فلاونوئید به مقدار 3/34mg/gfw  در جمعیت صورتی‌رنگ و کمترین آن به مقدار 1/65mg/gfw  در جمعیت سبزرنگ مشاهده شد. مقدار قند‌های محلول در دو جمعیت صورتی‌رنگ و قرمزرنگ تاغ به‌طور معنی‌داری، بیشتر از جمعیت سبزرنگ بود. بیشترین مقدار نیتروژن و فسفر نیز در جمعیت صورتی‌رنگ مشاهده شد. بنابراین به‌نظر می‌رسد افزایش محتوای رنگدانه‌ای در جمعیت قرمزرنگ و صورتی‌رنگ تاغ، باعث افزایش توان آنتی‌اکسیدانی آن شود. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112598_80c29e2125c3d4b1f86763ee971bd040.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Factors affecting pistachio tree destruction in arid and semi-arid regions بررسی عوامل مؤثر در تخریب درختان بنه در مناطق خشک و نیمه‌خشک 11 20 112599 10.22052/6.14.11 FA علیجان آبکار کرمان مرکز تحقیقات و اموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان بخش تحقیقات حفاظت خاک وآبخیزداری Journal Article 2022 08 27 Pistachio trees (Pistacia) play combined roles in ecotourism, conservation of soil and water, flood control, forage production for domestic and wild animals and resin and seed production in arid and semi-arid areas. It is very important to protect this species but, in recent decades, several factors have caused damaged to these trees. One of the most important factors of Pistacia forest destruction is the stripping of bark from the trunks by Hystrix indica. Knowing the factors affecting the intensity of damage caused by this pest is necessary for providing proper and scientific solutions. The purpose of this study was to identifiy the most effective and important factors on damage to Pistacia bark and the role of Hystrix indica in the extinction of this species in arid and semi-arid areas. After investigating a critical Pistacia forest in which tree bark has been stripped by Hystrix indica, a 200 ha area of the Pistacia forest was selected in Chahar Gonbad of Sirjan. In this segment, 50 Pistacia trees were randomly selected and damage was evaluated. The least significant difference test was used to measure variation in the results. The results showed that the effect of the age of the trees on the stripping of the bark was significant at the 1% level. The destruction of young trees was 2.5-fold greater than on older trees. درخت بنهاز بعد جاذبه‌های طبیعی، اکوتوریسم، حفظ آب‌ و خاک، کنترل سیل، تأمین علوفه دام‌های اهلی و وحشی، تولید بذر و صمغ، نقش بسیار مهمی در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایفا می‌کند. در دهه‌های اخیر، عوامل متعددی باعث تخریب این ‌گونه شده است. یکی از عوامل اصلی تخریب جنگل‌های بنه، گرفتن پوست تنۀ آن‌ها توسط تشی (Histrix indica) است. شناخت عوامل مؤثر در شدت تخریب این آفت به‌منظور ارائۀ راهکارهای مناسب و علمی، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. هدف از تحقیق حاضر، بررسی مهم‌ترین عوامل مؤثر در میزان تخریب پوست تنۀ این درخت توسط تشی و نقش آن در افزایش خطر انقراض این‌ گونۀ جنگلی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. بدین منظور، پس از بررسی بنه‌زارهای تحت خطر که پوست تنۀ آن‌ها توسط تشی گرفته‌ شده است.  قطعه‌‌ای از جنگل‌ بنه به مساحت حدود 200 هکتار در منطقۀ چهارگنبد سیرجان انتخاب شد. در این قطعه، 50 اصله درخت بنه به‌صورت تصادفی انتخاب شد و خسارت وارده توسط تشی به آن‌ها ارزیابی گردید. به‌منظور مقایسۀ میانگین‌ها از آزمون کمترین اختلاف معنی‌دار استفاده شد. نتایج نشان داد سن درختان در میزان گرفتگی پوست تنۀ آن‌ها در سطح یک درصد معنی‌دار است. میزان تخریب در درختان جوان 2/5 برابر بیش از درختان مسن است.  https://deej.kashanu.ac.ir/article_112599_a03982043ac1d1033e51e156c23fab2d.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Assessing the influence of plant species on wind erosion in arid regions: (a case study of the Sebri region of Sabzevar, Iran) بررسی چگونگی تأثیر بوته‌های گیاهی بر میزان فرسایش و رسوب بادی در مناطق خشک (مطالعۀ موردی: منطقۀ صبریِ شهرستان سبزوار) 21 32 112600 10.22052/6.14.21 FA هانیه پورجواد دانشگاه فردوسی مشهد علیرضا راشکی دانشگاه فردوسی مشهد محسن حسینعلی زاده دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی Journal Article 2022 08 27 The effects of vegetation on wind erosion, especially in arid areas, are known, but few studies have assessed the quantitative impact of plant species. The aim of this study was to investigate the effects of plant species on wind erosion and deposits. Three experimental sites were selected in Sebri, Iran. Two sites contained two plant species, Launaea spinosa and Lactuca serriola of different sizes and the third was a control site. During a field survey in the summer of 2015, erosion pins were installed around the species that were read at 21-day intervals. The Tukey test was applied to the data sets gathered at the three sites as well as at different areas around the species. To investigate the spatial variability of the wind erosion map and the role of vegetation, the data was interpolated by the ordinary kriging. The results showed that the size, shape and height of the plant affects wind erosion. The estimated effective distances were 2.8 and 3.4 times the plant heights for L. spinosa and L. serriola, respectively. The amount of erosion on two sides of the species were estimated to be 0.74 and 1 times the width and 0.31 and 0.45 times the length of these species, respectively. اثر پوشش گیاهی بر فرایند فرسایش بادی به‌ویژه در مناطق خشک، شناخته شده است؛ اما خلأ پژوهش‌هایی که به ارزیابی کمّی این تأثیر اقدام کرده باشند، کاملاً مشهود است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی چگونگی تأثیر گیاهان با ابعاد مختلف بر فرسایش بادی است. بدین منظور دو سایت دارای تک‌پوشش گیاهی، شامل چرخه (Launaea spinosa) و کاهوی وحشی (Lactuca serriola) و سایت شاهد در منطقۀ صبری شهرستان سبزوار انتخاب شد. میزان فرسایش و رسوب بادی در بازه‌های زمانی 21 روزه در تابستان سال 1394، توسط پین‌های مدرج اندازه‌گیری شد. سپس آزمون توکی بین سه سایت و بخش‌های مختلف اطراف گیاه صورت پذیرفت. همچنین نقشۀ تغییرات مکانی فرسایش بادی در حضور گیاه، با روش کریجینگ معمولی استخراج شد. وجود اختلاف معنی‌دار در فرسایش بادی دو سایت مطالعاتی حاکی از نقش مهم ویژگی‌هایی نظیر نوع، ارتفاع و عرض گیاه بر میزان تأثیرگذاری آن بر فرسایش بادی است. همچنین نتایج نشان داد فاصلۀ مؤثر بر فرسایش بادی در گیاه چرخه و کاهوی وحشی، به‌ترتیب  2/8 و 3/4  برابر ارتفاع است. میزان فرسایش در طرفین دو گیاه به‌ترتیب در محدوده‌ای با ابعاد 0/74 و یک برابر عرض گیاه در جهت باد و 0/31 و 0/45 برابر عرض گیاه عمود بر جهت باد، بیش از حد نرمال است. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112600_9b8851689cdca1728d6250c40ef042bc.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Hazard assessment of desertification using the MICD model: a case study of Kaji pond watershed in Nehbandan, Iran ارزیابی خطر بیابان‌زایی با استفاده از مدل MICD (منطقۀ موردمطالعه: حوزۀ آبخیز تالاب کجی نهبندان استان خراسان جنوبی) 33 44 112601 10.22052/6.14.33 FA راضیه حسین پور دانشگاه علوم کشاورزی گرگان مجید اونق دانشگاه علوم کشاورزی گرگان بایرام کمکی دانشگاه علوم کشاورزی گرگان مهدی رمضانی گسک دانشگاه شیراز Journal Article 2022 08 27 Desertification is the result of a series of important processes. Among them, climate change and human activity are the most important. Arid and semi-arid regions cover a vast area of Iran (85%). The hazard assessment of desertification and preparation of desertification intensity maps are key tools for management of desert regions. This research assessed the efficiency of the MICD model for hazard assessment of desertification in the study area of Kaji pond, located in the Nehbandan region of South Khorasan province. The results of baseline studies conducted in the area were used to prepare a map of the smallest desert homogenous units and then score and assess the hazard of desertification in each unit. The results showed that desertification hazard in the study area fell into five classes: slow (I), low (II), medium (III), high (IV) and severe (V). The severe class covered the largest part of the area under study (54.1%) and the low class (II) covered the smallest area (3%). The highest score was assigned to active sand dunes with a value of 25 in the severe class (V). The lowest score was assigned to rocky protrusions and desert lakes with a value of 3 in the low class (II). بیابان‌زایی نتیجۀ فرایندهای مهمی همچون تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی است. مناطق خشک و نیمه‌خشک، سطح وسیعی (85 درصد) از کشور را دربرمی‌گیرد؛ ارزیابی خطر و تهیۀ نقشۀ شدت بیابان‌زایی همواره یکی از ابزارهای برنامه‌ریزان برای مدیریت مناطق بیابانی بوده است. در این پژوهش، کارایی مدل MICD در ارزیابی خطر بیابان‌زایی حوزۀ آبخیز تالاب کجی نهبندان در استان خراسان جنوبی بررسی شد. بدین منظور ابتدا به‌کمک مطالعات پایه، نقشۀ کوچک‌ترین واحدهای همگن بیابانی تهیه و سپس در هر واحد، اقدام به امتیازدهی و ارزیابی خطر بیابان‌زایی گردید. براساس نتایج به‌دست‌آمده، خطر بیابان‌زایی در منطقۀ موردمطالعه به 5 کلاس آرام (I)، کم (II)، متوسط (III)، زیاد (IV) و شدید (V) تقسیم شد که کلاس شدید (V) با 54/1 درصد، بیشترین سطح از مساحت منطقۀ موردمطالعه و کلاس کم (II) با 3 درصد کمترین درصد از مساحت منطقۀ موردمطالعه را به خود اختصاص داد. بیشترین امتیاز مربوط به رخسارۀ تپۀ ماسه‌ای فعال به ارزش عددی 25 و کلاس کیفی شدید و کمترین امتیاز به رخسارۀ برون‌زدگی سنگی و دریاچۀ کویری به ارزش عددی 3 و کلاس کیفی کم تعلق گرفت. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112601_4bc4aefaa7e5b3ec1c9dbe0b0be844d0.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Wind erosion estimation and assessment using Bayesian belief networks in eastern Isfahan township برآورد و ارزیابی فرسایش بادی با به‌کارگیری شبکه‌ باور بیزی (BBNs) در دشت سگزی اصفهان 45 58 112602 10.22052/6.14.45 FA عبدالحسین بوعلی دانشگاه صنعتی اصفهان رضا جعفری دانشگاه صنعتی اصفهان حسین بشری دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2022 08 27 Soil erosion by wind is a widespread problem in the arid lands of Iran. This research estimated and assessed the severity of wind erosion in Segzi desertification hotspot located in the eastern part of Isfahan township, focusing on criteria used in the IRIRF (Iranian Research Institute of Forest and Rangelands) model. Bayesian belief networks (BBNs) were also used to convert the IRIFR model to a predictive cause-and-effect model. The severity of wind erosion was calculated using the nine indicators of the IRIFR model on 17 geomorphological faces. The results indicated that three geomorphological faces located in the southern and central parts of the region had high potential for wind erosion. According to the results of the IRIFR model, 24%, 16%, 15% and 45% of the study area were classified as low, moderate, high and very high severity of wind erosion, respectively. Using the IRIFR indicators and conditional probability tables of these indicators, a BBN model was developed and its accuracy was assessed by sensitivity analysis and scenario analysis. Sensitivity analysis for both models showed that wind speed and condition, spatial extent and type of aeolian deposits and erosion features of the soil surface were the most important indicators responsible for wind erosion in the study area. The determination coefficient between the outputs of the IRIFR and BBN models (R2 > 0.80) indicated that the results of both models were significantly correlated (α = 5%). These results indicate that the application of the BBN model for wind erosion assessment can appropriately accommodate the uncertainty of the IRIFR model and help managers to make better decisions for upcoming land management projects. فرسایش خاک به‌وسیلۀ باد، مشکلی گسترده در مناطق خشک ایران است. این مقاله با هدف برآورد و ارزیابی شدت فرسایش بادی در کانون بیابان‌زایی سگزی واقع در بخش شرقی شهرستان اصفهان، با استفاده از شبکۀ‌ باور بیزی (BBNs) و با توجه به معیارهای مورداستفاده در مدل IRIFR (مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع ایران) انجام شد. با استفاده از مدل BBN، مدل IRIFR به یک مدل پیش‌‌بینی‌کننده و علت و معلولی تبدیل شد. شدت فرسایش بادی براساس نه شاخص مدل IRIFR در 17 واحد ژئومورفولوژیک محاسبه شد. با توجه به نتایج حاصل از مدلIRIFR ، 24، 16، 15 و 45 درصد از منطقۀ موردمطالعه به‌ترتیب دارای کلاس پتانسیل رسوب‌دهی فرسایش بادی با شدت کم، متوسط، بالا و بسیار بالا هستند. با استفاده از شاخص‌های مدل IRIFR یک مدل BBN با قابلیت تحلیل سناریوهای مختلف ایجاد شد که نحوۀ ارتباط بین این شاخص‌ها و میزان فرسایش بادی در جداول احتمال شرطی ذخیره شده است. صحت‌سنجی مدل BBNs ایجادشده با انجام حساسیت‌سنجی و تحلیل سناریوهای مختلف انجام شد. تحلیل حساسیت هر دو مدل نشان داد که سرعت و وضعیت باد، نوع و نهشته‌های فرسایش بادی و آثار فرسایش در سطح خاک به‌عنوان مهم‌ترین شاخص‌های فرسایش بادی در منطقۀ موردمطالعه بودند. ضریب تبیین بین خروجی مدل IRIFR و BBNs نشان داد که نتایج حاصل از هر دو مدل، دارای همبستگی معنی‌دار (R2> 0.80, p < /em> ˂ 0.05) است. این مطالعه نشان داد که ارائۀ مدل IRIFR به شکل BBN می‌تواند بررسی نتایج سناریوهای مختلف را تسهیل کرده و عدم قطعیت حاصل از ارتباطات متغیرها را نمایش دهد. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112602_6dddd5885fdbc7936cb9896e05bd4a76.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Comparison of methods of evaluating groundwater vulnerability to contamination in arid regions: a case study of Abarkooh plain مقایسۀ کارایی برخی مدلهای ارزیابی آسیب‌پذیری آبهای زیرزمینی به آلودگی در مناطق خشک (مطالعۀ موردی: دشت ابرکوه) 59 68 112603 10.22052/6.14.59 FA محمد حسن زاده نفوتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد زهره ابراهیمی خوسفی دانشگاه کاشان علی اکبر جمالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد Journal Article 2022 08 27 The issue of protection of groundwater against pollution is of crucial significance. Groundwater vulnerability maps provide useful information to protect groundwater resources and evaluate the potential for water quality improvement with changes in agricultural practices and land use applications. In Yazd province, especially in Abarkooh, the majority of agricultural and drinking water is provided by groundwater; thus, the prevention of pollution and quality consistency is very important. The intrinsic vulnerability of the Abarkooh aquifer to contamination was assessed using the well-known SI, SINTACS, GODS, AVI and DRASTIC methods. The data from these models was first collected and entered into the software of a geographic information system (GIS) to provide the required layers. The use of overlapping techniques and weight coefficients for each layer provided the final plain of vulnerability. In the next step, the accuracy of the models was evaluated by fitting a regression line between the observations and estimated values in the sampling wells. The results showed that there was no significant relation between the NO3 values and pollution potential as shown by GODS, but there was a significant relation at the 1% level (R = 0.81) between these values in DRASTIC. This model is introduced as suitable for classifying of the pollution potential in the study area. The aquifer of Barkooh plain was divided to three vulnerability classes based on the DRASTIC model. The vulnerability classes from this model showed that most of the plain is without risk and has very low vulnerability. حفاظت از آب‌های زیرزمینی در مقابل آلودگی یک مقولۀ بسیار مهم است. نقشه‌های آسیب‌پذیری آب‌های زیرزمینی، ابزاری مفید برای حفاظت از سفره‌ها و ارزیابی پتانسیل آلودگی به‌منظور بهبود کیفیت آب باتوجه‌به تغییرات در عملیات کشاورزی و کاربری اراضی است. باتوجه‌به اینکه در استان یزد و به‌ویژه دشت ابرکوه، بخش عمده‌ای از مصارف شرب و کشاورزی از آب‌های زیرزمینی تأمین می‌شود، جلوگیری از آلودگی و ثبات کیفی این منابع موضوع مهمی است. بر این اساس، حساسیت‌پذیری ذاتی آبخوان ابرکوه به آلودگی با استفاده از مدل‌های SI، SINTACS، GODS، AVI و DRASTIC انجام شد. ابتدا اطلاعات مربوط به این مدل‌ها جمع‌آوری و پس از ورود به نرم‌افزار GIS لایه‌های موردنیاز مدل‌ها تهیه شد. سپس با استفاده از تکنیک‌های همپوشانی و پس از اعمال ضرایب وزنی لازم بر هر لایه، نقشۀ نهایی آسیب‌پذیری منطقه تهیه شد. در مرحلۀ بعد، دقت مدل‌ها براساس ضریب تبیین حاصل از برازش خط بین مقادیر مشاهداتی نیترات و میزان پتانسیل آلودگی چاه‌های اندازه‌گیری موردارزیابی قرار گرفت. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که رابطۀ معنی‌داری بین مقادیر نیترات و پتانسیل آلودگی حاصل از روش‌های SI، SINTACS، AVI و GODS وجود ندارد؛ اما رابطۀ معنی‌داری در سطح یک درصد آماری بین مقادیر نیترات و پتانسیل آلودگی حاصل از روش دراستیک وجود دارد. ازاین‌رو می‌توان این مدل را به‌عنوان مدل مناسب برای ‌پهنه‌بندی پتانسیل آلودگی منطقه مطالعاتی معرفی کرد. درنهایت، آبخوان دشت ابرکوه براساس مدل دراستیک به سه کلاس طبقه‌بندی شد. طبقات آسیب‌پذیری حاصل از این مدل نشان داد که بخش عمدۀ منطقه در طبقۀ آسیب‌پذیری بدون خطر و خیلی کم قرار می‌گیرد. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112603_dee460bb568e64c613e4388a90639c72.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Evaluating the effectiveness of Isfahan province protected areas against climate change and human intervention ارزیابی اثربخشی مناطق حفاظت‌شدۀ استان اصفهان در کاهش اثرات خشکسالی و مداخلات انسانی 69 78 112604 10.22052/6.14.69 FA علی لطفی دانشگاه صنعتی اصفهان امید قدیریان دانشگاه صنعتی اصفهان زهرا اصغری دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2022 08 27 Habitat heterogeneity plays an important role in increasing species diversity. Heterogeneity of habitats and protected areas can increase the ability of species to adapt to climate change. It is expected that appropriate heterogeneity is necessary for sustainability of protected areas. The influence of altitude on parameters such as temperature and precipitation and the role of microclimates in determining the flora and fauna suggest that elevational heterogeneity can be used as a Criteria for selecting more heterogeneous, resilient and diverse protected areas. This is especially important in the central desert regions of Iran because of the size and variation in elevation of these regions. The present research was undertaken to evaluate the status of Isfahan province’s protected areas in terms of topographic diversity. For this purpose, a digital elevation model map of Isfahan province was divided into 39 classes and the elevational diversity of Isfahan’s protected areas was compared using the Shannon diversity index. Next, the conservation status of the province in terms of elevational diversity was evaluated using a conservation index. The results indicate that 16.9% of the area is dedicated to protected areas and the province’s elevational conservation status is suitable according to its conservation index value (0.69). The Ghamsar and Barzok protected areas with an elevational diversity of 2.842 and Kolahghazi National Park with an elevational diversity of 1.720 have the highest and the lowest elevational diversity, respectively. Analysis of land use in the region showed that the conservation index of the 1400-2600 m elevation zone, which includes over 80% of the urban and industrial development of the province, is weak. These results indicate the need for creation of new protected areas in low-lying areas and in regions with a high rate of human activity. ناهمگنی زیستگاه نقش مهمی در افزایش تنوع گونه‌ای و افزایش قدرت انطباق گونه‌ها برای مقابله با تغییرات اقلیمی دارد؛ ازاین‌رو مناطق مورد حفاظت، باید از ناهمگنی مناسبی برای حفظ پایداری برخوردار باشند. از طرف دیگر، با توجه به نقش ارتفاع در اثرگذاری بر پارامترهایی مانند دما، بارندگی، و همچنین نقش میکروکلیمای محلی در تعیین فلور و فون یک منطقه، می‌توان از تنوع ارتفاعی به‌عنوان شاخصی برای انتخاب مناطق ناهمگن‌تر و درنتیجه، متنوع‌تر و انعطاف‌پذیرتر به‌منظور حفاظت استفاده کرد. این مسئله در مناطق بیابانی مرکز ایران به‌دلیل وسعت زیاد و تغییرپذیری ارتفاعی حائز اهمیت است. در این پژوهش، ارزیابی وضعیت مناطق حفاظت‌شدۀ استان اصفهان از نظر تنوع توپوگرافیک و توزیع کاربری‌های انسانی سنجیده شد. بدین منظور، در ابتدا نقشۀ ارتفاعی استان تهیه و به 39 طبقۀ ارتفاعی طبقه‌بندی شد و سپس 8 منطقۀ حفاظت‌شدۀ استان از نظر تنوع ارتفاعی با استفاده از شاخص تنوع شانون و وضعیت حفاظتی استان از لحاظ ارتفاعی با استفاده از شاخص حفاظت بررسی گردید. نتایج حاکی است که 9/16 درصد از سطح استان به مناطق حفاظت‌شده اختصاص یافته و وضعیت استان از لحاظ حفاظت طبقات ارتفاعی با داشتن متوسط شاخص حفاظتی 0/69 متوسط است. منطقۀ حفاظت‌شدۀ قمصر و برزک با تنوع ارتفاعی 2/842، بیشترین و پارک ملی و پناهگاه حیات‌وحش کلاه‌قاضی با تنوع ارتفاعی 1/720، کمترین میزان تنوع ارتفاعی را دارند. از طرف دیگر، تحلیل کاربری‌های موجود در منطقه نشان داد که در طبقات ارتفاعی 1400 تا 2600 متر که دربرگیرندۀ بیش از 80 درصد توسعۀ شهری و صنعتی استان هستند، شاخص حفاظت منطقه نامناسب است. این امر لزوم ایجاد مناطق حفاظت‌شده در محدوده‌های کم‌ارتفاع استان و مناطق با تمرکز فعالیت‌های انسانی را ضروری می‌سازد.  https://deej.kashanu.ac.ir/article_112604_8929ebff993b935dc0913fa8acf8df96.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Relationship between meteorological and hydrogeological drought in an arid area:( a case study of Sheshdeh and Gharebolagh plains) بررسی ارتباط بین خشکسالی هواشناسی و خشکسالی هیدروژئولوژیکی در یک منطقۀ خشک (مطالعۀ موردی: دشت ششده و قره‌بلاغ) 79 90 112605 10.22052/6.14.79 FA محمدرضا شکاری دانشگاه کاشان سید جواد ساداتی نژاد دانشگاه تهران عباسعلی ولی دانشگاه کاشان Journal Article 2022 08 27 Groundwater is a major source of water for agriculture in Sheshdeh and Gharebolagh plain. In recent years increasing drought and excessive exploitation of these resources has increased the pressure on groundwater. The aim of this study was to investigate the relationship between meteorological and hydrogeological drought using the SPI and GRI indices. Eight rain gauges stations were used to calculate the SPI index. The GRI index was calculated using 14 piezometric water table wells over a common 21-year period (1993-2014). A unit hydrograph of the study area shows that groundwater levels dropped continuously. The annual average drop was 1.76 m. Pearson correlation analysis between meteorological and hydrogeological drought with a coefficient of determination of 49% and a confidence level of 1% indicates that meteorological drought has a time delay of 24 to 48 months on groundwater resources. The results of zoning for hydrogeological drought showed that the initial condition was extended wet, but from 2007 to 2008, the extremely wet periods had decreased and the aquifer was status was normal. From 2008 – 2009 to end of the period, the severity of drought (average drought) increased until 2011 to 2014, when drought extended to most of the aquifer area. In such a critical situation, it is necessary to maintain the level of the aquifer. آب‌های‌ زیرزمینی یکی از مهم‌ترین منابع تأمین‌کنندۀ آب بخش کشاورزی دشت ششده و قره‌بلاغ می‌باشد ﻛﻪ در ﺳـال‌های اﺧﻴـﺮ، با افزایش بهره‌‌برداری بی‌رویه و شرایط خشکسالی، فشار جدی بر این منابع وارد شده است. در ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺣﺎﺿﺮ، ﺑﻪ‌ﻣﻨﻈﻮر بررسی خشکسالی هواشناسی و هیدروژئولوژیکی، به‌‌ترتیب از شاخص‌های SPI و GRI استفاده شده است. برای محاسبۀ شاخص SPI، از آمار بارندگی 8 ایستگاه باران‌سنجی و سینوپتیک و همچنین برای محاسبۀ شاخص GRI، از تراز سطح ایستابی 14 چاه پیزومتری با طول دورۀ آماری مشترک 21 سال، از سال 1372ـ۱۳۹۳ استفاده شد. ترسیم هیدروگراف واحد نشان می‌دهد سطح آب زیرزمینی در پایان دورۀ آماری نسبت‌به سال 1372، به میزان 97/36 متر افت داشته و ﻣﻴﺰان ﻣﺘﻮﺳﻂ اﻓﺖ ﺳﺎﻻﻧﻪ 76/1 متر است. تحلیل همبستگی پیرسون بین خشکسالی هواشناسی و هیدروژئولوژیکی با ضریب تعیین 49 درصد، در سطح اطمینان یک درصد نشان داد که خشکسالی هواشناسی با تأخیر زمانی بین 24 تا 48 ماهه بر روی منابع آب زیرزمینی داشته است. ﻧﺘﺎﻳﺞ پهنه‌بندی خشکسالی هیدروژئولوژیکی ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ در ابتدا شرایط ترسالی بر آبخوان حاکم بوده، اما از سال 1378 تا 1386، از ﺷﺪت دورهﻫﺎی ترسالی ﻛﺎﺳﺘﻪ شده و وضعیت آبخوان در حالت نرمال قرار دارد. از سال 138۷-138۸ تا پایان دورۀ آماری، شدت دوره‌های خشکسالی شدید اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲ‌یابد تا اینکه از سال 1390 تا 1393، ﺧﺸﻜﺴـﺎلی‌ها در بیشتر مناطق آبخوان گسترده شده‌اند. ازاین‌رو، در چنین شرایط بحرانی، حفظ تعادل آبخوان امری ضروری به‌نظر می‌رسد. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112605_fcae972ee31046bb9fe6312837488660.pdf

دانشگاه کاشان مهندسی اکوسیستم بیابان 2538-6336 6 14 2022 08 27 Investigation of meteorological and agricultural drought trends in hyper-arid, arid and semi-arid regions of the world بررسی روند خشکسالی هواشناسی و کشاورزی در مناطق نیمه‌خشک، خشک و فراخشک جهان 91 105 112606 10.22052/6.14.91 FA محمدرضا کوثری دانشگاه یزد محمدرضا اختصاصی دانشگاه یزد Journal Article 2022 08 27 Drought is one of the most costly natural hazards and is more dangerous in arid and semiarid regions which suffer from limited water resources. Climate change can also affect drought intensity; therefore, it is essential to analyze the trends of drought, particularly in these regions. This study surveyed the trends of meteorological and agricultural drought in hyper-arid, arid and semiarid regions of the world using the standardized precipitation index (SPI). Short time scales of 1-, 3- and 6-month SPI (moderate to severe and extreme drought) were derived for the period of 1970 to 2014 from the gridded precipitation data provided by CRU. The trends of the time series were computed using the Mann-Kendall nonparametric statistical test. The results showed that non-significant trends were dominant; however, some territories showed significant upward and downward SPI trends in different parts of the study regions. The significant negative SPI trends, which imply increased drought, were observed in the Middle East, central Australia and western North America. An increase in drought severity can increase consumption of water resources, particularly in developing countries. خشکسالی یکی از پرهزینه‌ترین مخاطرات طبیعی است که وقوع آن به‌خصوص در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک که با محدودیت جدی منابع آب روبه‌رو هستند، شرایط نامناسبی را پدید می‌آورد. همچنین، پدیدۀ تغییر اقلیم نیز می‌تواند خشکسالی‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، بررسی روند خشکسالی‌ها طی سال‌های گذشته در این مناطق، امری ضروری است. در این مقاله، روند خشکسالی‌های هواشناسی و کشاورزی در مناطق فراخشک، خشک و نیمه‌خشک جهان و براساس شاخص استانداردشدۀ بارش (SPI) موردبررسی قرار گرفته است. SPI در مقیاس‌های زمانی کوتاه‌مدت 1، 3 و 6 ماهه براساس داده‌های شبکه‌ای بارش فراهم‌شده به‌وسیلۀ  CRU، در بازه زمانی 1970 تا 2014 ایجاد و سپس روند کلاس‌های متوسط تا شدید و بسیار شدید آن‌ها به‌وسیلۀ آزمون ناپارامتری من-کندال موردبررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از فراوانی مناطق بدون روند است. بااین‌حال، وجود روندهای پراکنده معنادار صعودی و نزولی در بسیاری از مناطق موردبررسی مشاهده می‌شود. روندهای منفی SPI که نشان‌دهندۀ افزایش خشکسالی‌هاست، در منطقۀ خاورمیانه، مرکز استرالیا و غرب آمریکا بیشتر مشهود است. افزایش شدت خشکسالی‌ها می‌تواند به محدودیت بیشتر منابع آب، به‌خصوص در کشورهای درحال‌توسعه دامن بزند. https://deej.kashanu.ac.ir/article_112606_d215808fd4ded556969074864e29d3b0.pdf