دوره 6، شماره 15 - ( 6-1396 )                   جلد 6 شماره 15 صفحات 35-48 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


چکیده:  
نبکا‌ها گروهی از اشکال ناهمواری ترسیبی هستند که بر اثر تجمع رسوبات بادی در اطراف گیاهان شکل می‌گیرند و ایجاد و توسعۀ آن‌ها متأثر از عوامل گوناگونی است. توسعۀ چشم‌انداز نبکا می‌تواند به‌عنوان عاملی به‌منظور حفظ هماهنگی بین نیروهای عمل‌کنندۀ زیست‌محیطی و کاهش آثار تخریبی ماسه‌های روان بر سیستم‌های انسانی عمل کند. در این راستا شناسایی سازگارترین گونۀ گیاهی نبکا از اهمیت بسیاری برخوردار است. هدف از این پژوهش، ارزیابی مقایسه‌ای نبکاهای منطقۀ صمدآباد شهرستان سرخس با استفاده از الگوریتم TOPSIS و معرفی مناسب‌ترین گونۀ گیاهی نبکا برای تثبیت ماسه‌های روان از طریق تحلیل مؤلفه‌های مورفومتری آن است. به این منظور، ابتدا مهم‌ترین مشخصه‌های مورفومتری 120 نبکا نظیر ارتفاع نبکا، طول نبکا، حجم نبکا، ارتفاع گیاه، محیط گیاه، طول گیاه و حجم گیاه، از گونه‌های سبد پاکوتاه، اسپند و خارشتر با روش استفاده از ترانسکت اندازه‌گیری شد. سپس با ارزیابی مقایسه‌ای آن‌ها ا TOPSISز طریق الگوریتم، مبادرت به اولویت‌بندی نبکاهای مطالعاتی شد. نتایج نشان می‌دهد که نبکای گونۀ اسپند با وزن 0 بیشترین ارجحیت و بهره‌وری را برای تثبیت ماسه‌های روان دارد. نبکای گونۀ خارشتر نیز با وزن 0/566 نسبت‌به نبکای گونۀ سبد پاکوتاه از ارجحیت بیشتری برخوردار است. در مقابل نبکای سبد پاکوتاه با وزن 0/073 کمترین ارجحیت و بهره‌وری را داشت که نتیجۀ حاصل‌شده به‌دلیل ویژگی‌های نامطلوب ریخت‌شناسی این گونه در مقایسه با دو گونۀ موردبررسی دیگر است و توسعۀ چشم‌انداز آن‌ها در منطقۀ موردمطالعه به هیچ عنوان پیشنهاد نمی‌شود. نتایج این پژوهش در مدیریت سیستمی مناطق بیابانی و طرح های تثبیت ماسه های متحرک شهرستان سرخس ارزنده خواهد بود.

 
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بیابان
دریافت: ۱۳۹۵/۱۱/۲۷ | پذیرش: ۱۳۹۶/۴/۱ | انتشار: ۱۳۹۶/۶/۵