دوره 9، شماره 27 - ( 4-1399 )                   جلد 9 شماره 27 صفحات 25-46 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


چکیده:  
هدف از اجرای این پژوهش، بررسی اثر خشکسالی هیدرولوژیک و بهره‌برداری سنتی از سیلاب بر روند تخریب زمین و بیابان‌زایی در منطقۀ سیستان است. بدین منظور در ابتدا به بررسی وضعیت خشکسالی هیدرولوژیک در رودخانۀ هیرمند پرداخته شد. با استفاده از شاخص جریان رودخانه (SDI) خشکسالی هیدرولوژیک برای یک دورۀ 22 ساله محاسبه شد. به‌منظور بررسی تأثیر نحوۀ بهره‌برداری از منابع آب سطحی بر روند بیابان‌زایی و تخریب اراضی در منطقه، نقشۀ تغییرات کاربری‌ اراضی و الویت دسترسی مناطق به منابع آب سطحی با یکدیگر هم‌پوشانی شد. نتایج بررسی شاخص جریان رودخانه (SDI) بیانگر وقوع 18 سال خشکسالی در طول دورۀ مورد مطالعه می‌باشد که طی سال‌‌های اخیر شدت آن نیز افزایش یافته است. با مقایسۀ مساحت کلاس‌های کاربری در طی سال‌های عدم وقوع (1382) و وقوع (1397) خشکسالی، نیز نتایج بیانگر افزایش ۴۱ درصدی سطح اراضی بایر و همچنین کاهش به‌ترتیب ۸۴، 67، 57 و 31 درصدی پهنه‌های آبی، مرتع، سطح زیر کشت محصولات کشاورزی و مناطق مسکونی بوده است. در بررسی نحوۀ‌ بهره‌برداری از جریان‌های سیلابی، یافته‌های این پژوهش نشان داد که توزیع و انتقال سیلاب‌های ورودی به منطقۀ سیستان با توجه به فصلی بودن و تداوم نامشخص آن‌ها، محدودیت دسترسی به این منابع آب سطحی را در مناطقی از جمله شهرستان‌های هیرمند (بخش قرقری)، نیمروز (بخش پشت‌آب) و زابل (بخش‌ مرکزی) به همراه داشته است. همچنین نتایج بیانگر آن است که بیشترین تغییرات‌ کاربری‌ها مربوط به تبدیل پهنه‌های آبی (معادل با ۱۲۵۸۱ هکتار)، اراضی کشاورزی سیلابی (معادل با ۲۲ /۳۰۷۳ هکتار) و مراتع ضعیف (معادل با ۸/۴۴۹۵ هکتار) به اراضی بایر بوده که از لحاظ فضایی منطبق با مناطقی است که در دسترسی به جریان‌های سیلابی با محدودیت همراه‌اند. بر این اساس با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، خشکسالی هیدرولوژیکی و بهره‌برداری سنتی از جریان‌های سیلابی با توجه به نظام آبیاری و شبکۀ آبرسانی، تغییرات محسوس کاربری اراضی را با تخریب اکوسیستم‌های وابسته به آب به‌ همراه داشته که باعث گسترش مناطق بیابانی و نقاط بحرانی در سیستان شده است.
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/5/31 | پذیرش: 1399/1/29 | انتشار: 1399/4/10

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه مهندسی اکوسیستم بیابان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2020 All Rights Reserved | Desert Ecosystem Engineering Journal

Designed & Developed by : Yektaweb