XML English Abstract Print


چکیده:  
هدف از اجرای این پژوهش بررسی اثر بهره‌برداری سنتی از سیلاب بر روند بیانزایی در منطقه سیستان است. بدین منظور به صورت میدانی نحوه توزیع و بهره‌برداری از سیلاب‌های ورودی به منطقه سیستان مورد بررسی قرار گرفت. طی مطالعات کتابخانه‌ای نظام آبیاری حاکم در منطقه مشخص و عوامل موثر بر مدار گردش منابع آب سطحی تعیین شد. با وزن‌دهی این متغییرها براساس روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تلفیق لایه‌های اطلاعاتی، نقشه الویت دسترسی بخش‌ها به منابع آب سطحی برآورد شد. با استفاده از تصویرسنجده‌های ETM (سال۲۰۰۲) و OLI (سال ۲۰۱۸) ماهواره لندست ۷ و ۸، نقشه کاربری اراضی مربوط به سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۹۷ استخراج و با ارزیابی صحت طبقه‌‌بندی نقشه‌ها، عملیات آشکارسازی تغییرات با استفاده از روش مقایسه پس از طبقه‌بندی برای این نقشه‌ها انجام گرفت. در ادامه به منظور بررسی تاثیر نحوه بهره‌برداری از این منابع آبی بر روند بیابانزایی و تخریب اراضی در منطقه، نقشه‌های تغییرات کاربری‌ اراضی و الویت دسترسی مناطق به منابع آب سطحی با یکدیگر همپوشانی گردید. همچنین طی عملیات میدانی وضعیت زیست محیطی منطقه مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان داد توزیع و انتقال سیلاب‌های ورودی به منطقه سیستان با توجه به فصلی بودن و تداوم نامشخص آنها، محدودیت دسترسی به این منابع آب سطحی را در مناطقی از جمله شهرستان‌های هیرمند (بخش قرقری)، نیمروز (بخش پشت‌آب) و زابل(بخش‌ مرکزی) به همراه داشته است. با مقایسه تغییرات کاربری اراضی در دوره زمانی ۱۶سال، یافته‌ها بیانگر افزایش ۴۱ درصدی سطح اراضی بایر و همچنین کاهش به ترتیب۶۱ ، ۳۱ و ۸۴ درصدی سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، مناطق مسکونی و پهنه‌های آبی بوده است. بیشترین تغییرات‌ کاربری‌ها مربوط به تبدیل پهنه‌های آبی( معادل با۱۲۵۸۱ هکتار)، اراضی کشاورزی سیلابی (معادل با ۲۲ /۳۰۷۳ هکتار) و مراتع ضعیف (معادل با ۸/۴۴۹۵ هکتار) به اراضی بایر بوده که از لحاظ فضایی منطبق با مناطقی است که در دسترسی به جریان‌های سیلابی با محدودیت همراه می‌باشند. براین اساس با توجه به نتایج به دست آمده، محدودیت دسترسی به جریان‌های سیلابی با توجه به نظام آبیاری و شبکه آبرسانی سنتی، تغییرات محسوس کاربری اراضی را با تخریب اکوسیستم‌های وابسته به آب بهمراه داشته که باعث گسترش مناطق بیابانی و نقاط بحرانی در منطقه سیستان شده است. 
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1398/5/31 | پذیرش: 1399/1/29 | انتشار: 1399/4/10

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه مهندسی اکوسیستم بیابان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2020 All Rights Reserved | Desert Ecosystem Engineering Journal

Designed & Developed by : Yektaweb