دوره 5، شماره 11 - ( 6-1395 )                   جلد 5 شماره 11 صفحات 93-104 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


چکیده:  

خشکسالی و افزایش بهره‌برداری منابع آب زیرزمینی از عوامل کنترل‌کنندۀ خصوصیات آبخوان هستند. نقش این عوامل زمانی مشخص می‌شود که عملکرد آبخوان از لحاظ ضرایب هیدرودینامیکی در دوره‌های مختلف مطالعه شود. ازآنجاکه مدیریت تخصیص و بهره‌برداری در بیشتر آبخوان‌ها بر مبنای نتایج آزمایشات پمپاژ در گذشته است، نمی‌توان انتظار مدیریت بهینه را داشت. بدین منظور در این مطالعه، ابتدا وضعیت و وقوع دوره‌های خشکسالی آب زیرزمینی در دشت الشتر با استفاده از شاخص SGI بررسی شد، سپس دو دوره خشکسالی در اواخر دهۀ 1370 و اواخر دهۀ 1380 که وضعیت شدید و خیلی شدید داشتند، به‌عنوان تنش‌های وارده به سیستم آبخوان انتخاب شدند. در این دوره‌ها از نتایج آزمون‌های پمپاژ چاه‌های بهره‌برداری که تقریباً شرایط چاه‌های کامل را داشتند، برای تعیین ضرایب هیدرودینامیکی آبخوان استفاده شد. برآورد ضرایب هیدرودینامیکی آبخوان در چاه‌های بهره‌برداری با استفاده مدل تحلیلی مانچ که خطاهای ناشی از زهکشی لحظه‌ای، عدم تراکم‌پذیری آبخوان آزاد و ذخیرۀ چاه را در نظر می‌گیرد، انجام شد. ضرایب حاصل با نتایج آزمون‌های پمپاژ و مطالعات ژئوالکتریک (در ابتدای دورۀ مطالعاتی) مقایسه شد. نتایج نشان داد که مقادیر ضرایب هیدرودینامیکی آبخوان در هر دو دوره خشکسالی نسبت به دورۀ پایه کاهش داشتند. درخصوص قابلیت انتقال آبخوان بیشترین مقدار آن حدود 100 تا 320 مترمربع در روز در اواخر دهۀ 80 و در مکان‌های مختلف دشت اتفاق افتاده که نشان‌دهندۀ کاهش ضخامت بخش اشباع و کاهش نفوذپذیری آبخوان در اثر خشکسالی و افزایش بهره‌برداری منابع آب زیرزمینی است. همچنین در این دوره، بیشترین کاهش مقدار ضریب ذخیره بین 3 تا 10‌درصد نسبت به سال‌های اولیه بوده است. برای هر دو پارامتر مورد بررسی (ضریب ذخیره و قابلیت انتقال)، نتایج مقایسۀ میانگین با استفاده از آزمون آماری t در سطح اطمینان 95‌ درصد نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین مقادیر هر متغیر در دوره‌های تنش نسبت به دورۀ پایه وجود دارد. به‌طور کلی با افزایش شدت خشکسالی و برداشت بی‌رویۀ منابع آب زیرزمینی، بخش‌های مختلف دشت ضرایب هیدرودینامیکی کمتر را در سطوح بیشتری تجربه کرده‌اند.

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: علوم و مهندسی آبخیزداری
دریافت: ۱۳۹۵/۴/۲۱ | پذیرش: ۱۳۹۵/۶/۱۳ | انتشار: ۱۳۹۵/۶/۲۸

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
کد امنیتی را در کادر بنویسید

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه مهندسی اکوسیستم های بیابان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Desert Ecosystems Engineering Journal

Designed & Developed by : Yektaweb