دوره 3، شماره 5 - ( 12-1393 )                   جلد 3 شماره 5 صفحات 9-18 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


چکیده:  

با بررسی ویژگی‌های ژئومورفولوژی یک ناحیه شامل تیپ‌ها، واحدها و رخساره‌ها می‌توان مناطق بیابانی و چگونگی پیدایش آن‌ها را شناسایی کرد. در این تحقیق، با استفاده از داده‌های ژئومورفولوژی، دشت شراء در استان همدان مورد بررسی قرار گرفت و قلمرو مناطق بیابانی در آن مشخص شد. شدت خشکی اقلیمی و نقش خشکسالی‌ها در تقویت شرایط بیابانی این دشت مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور، با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی 25000 :1 موقعیت و مرزهای دشت مورد نظر تعیین شد، سپس با استفاده از عکس‌های هوایی 20000 :1 و تصاویر ماهواره­ای TM و SPO T سال 1390 و با استفاده از نرم‌افزار ENVI ویژگی‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، فرسایش و هیدرولوژی بررسی و نقشه‌های مربوط با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS9 تهیه شد. به‌منظور تعیین شدت خشکی در منطقه از روش مدالوس استفاده شد. با استفاده از شاخص SPI فراوانی و تداوم خشکسالی‌ها و با استفاده از آزمون من کندال روند تغییرات دما، بارش و خشکسالی‌ها بررسی شد. با توجه به ویژگی‌های هیدروژئومورفولوژی، کلیماتولوژی و مورفودینامیکی، این منطقه به‌صورت کشیده، تکوین یافته و اشکال، واحدها، تیپ‌ها و رخساره‌های ژئومورفولوژیکی شبیه آنچه در مناطق مرکزی ایران به‌چشم می­خورد، قابل تفکیک و تشخیص است. واحدهای ژئومورفولوژیکی دشت شراء به دو واحد دشت و پلایا تقسیم شده است. از تیپ‌های قابل تشخیص واحد دشت می‌توان به مخروط‌افکنه و دشت‌سر و از واحد شبه پلایا می‌توان به کویر و بیابان اشاره کرد. رخسارۀ مخروط‌افکنه‌های دانه‌ریز، دشت‌سر انتهایی، تراس‌های آبرفتی، تپه شاهدها، پهنه‌های رسی و نمکی، از ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی دشت بیابانی است که به‌خوبی در منطقه تفکیک‌پذیرند. با توجه به چنین ویژگی‌هایی، دشت شراء مبتنی بر شاخص‌های ژئومورفولوژی جزء یکی از مناطق شبه بیابانی کشور است که در شرایط شکننده از جهت خشکی قرار گرفته و فراوانی و تداوم خشکسالی‌ها، کاهش معنی‌دار بارش و افزایش معنی‌دار دما در دهه‌های اخیر، بر شدت خشکی منطقه افزوده است.

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۳/۶/۱۰ | پذیرش: ۱۳۹۳/۱۰/۱۵ | انتشار: ۱۳۹۴/۱۱/۶

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
کد امنیتی را در کادر بنویسید

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه مهندسی اکوسیستم های بیابان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Desert Ecosystems Engineering Journal

Designed & Developed by : Yektaweb